ټرافیک (۱۹۸۹): هغه څه چې له ځمکې راځي بد نه دي
له Saad Khan څخه
·
سرلیک: Traffik (1989)
کارگردان: السټیر رید
لیکوال: سایمن مور
بڼه: شپږ برخیز تلویزیوني ډرامه
اصلي خپرونکی: چینل ۴
کاسټ: جمال شاه، طلعت حسین، فریال ګوهار، عصمت شاهجهان، راحت کاظمي، بیل پیټر سن، لینډسي ډنکن، لینډا باسټ، پیټر بورک، تیلو پرکڼر
Traffik هغومره یاد نه کیږي څومره چې باید یې وشي.
دا شپږ برخیزه لړۍ یوه یوازینۍ لار تعقیبوي: په پاکستان کې د خشخاش کرل، په اروپا کې تصفیه، او په بریتانیا کې مصرف. دا په ۱۹۸۹ کال کې خپره شوه، نړیوال ایمي او څو بیفتا جایزې یې وګټلې، او وروسته د سټیون سوډربرګ د Traffic لپاره د جوړښت نمونه شوه. بیا جوړونه خرابه ده. اصلي اثر ښه دی.
Traffik (1989).
هغه څه چې Traffik په نادره وضاحت سره پوهیږي، دا دي: نشه يي توکي کلتوري ناکامۍ نه دي، بلکې اداري ناکامۍ دي. دا ځکه شتون لري چې سیسټمونه یې اجازه ورکوي، ځکه پیسې له مسؤلیت څخه چټک حرکت کوي، او ځکه ملامتي د زنځیر تر ټولو ضعیف ټکي ته اړول کیږي.
Traffik (1989).
لړۍ هغه ځای څخه پیل کیږي چې ډیری د نشه يي توکو کیسې پیلولو ته زړه نه ښه کوي. نه د اعتیاد سره. نه د پولیسو سره. نه د محکمو سره. دا د شمال لویدیځ پاکستان په سرحدي سیمو کې پیل کیږي، د خیبر کمربند په اوږدو کې، چیرې چې یوه کرونده د جرم ځای ګرځي.
Traffik (1989).
جمال شاه د فضل رول لوبوي، یو پښتون د خشخاش بزګر. هغه ساده یا ناپوه نه دی. هغه ځمکه، کار، کورنۍ، او بقا پوهیږي. د هغه نارینه توب ارام او بې نمایشي دی. هغه ځان نه تشریح کوي. هغه خپلې انتخابونه اندازه کوي. کله چې د هغه حاصلات د لویدیځ ملاتړ شوې له منځه وړلو پالیسۍ لاندې له منځه ځي، هغه بیا رغول شوی یا بیا لارښوونه شوی نه دی. هغه بې ځایه شوی دی.
Traffik (1989).
عصمت شاهجهان، چې د فضل میرمن صبیه رول لوبوي، په هغه وخت کې په بریتانوي تلویزیون کې د پاکستان کلیوالي ژوند تر ټولو دقیق اجراګانې وړاندې کوي. هغه د ناخوانده بزګر میرمن پرته له کومه ټوکې یا ترحم لوبوي. د هغې هوښیاري عملي ده. مهرباني یې کنټرول شوې ده. ویره یې بې کلامه ده. دا په سترګو کې ژوند کوي، په دې چې څنګه خپل خاوند ته ګوري، او څنګه ماشومان راټولوي کله چې د هغه د ژوند د لارې تعقیب کوي.
د حسین وینه.
دلته یوه داسې کرښه شته چې اهمیت لري. صبیه هغه حیران او زغم لرونکی حالت لري چې د دوریا کازي په جمیل دهلاوي د The Blood of Hussain کې لیدل کیږي. دواړه ښځې د کار له لارې جوړ شوی کلیوالي ښځینه توب څرګندوي، نه د ژبې له لارې. هیڅ یوه اجراګانې تشریح ته اړتیا نه لري. دواړه یې یوازینۍ فلمي بڼه وه. دواړه اجراګانې ریښتینې دي.
دا هغه ځای دی چې Traffik خپله اخلاقي کرښه رسموي. کلیوالي پاکستان د شاته پاتې یا مجرمانه په توګه نه بلکې د بل ځای لیکل شوې پالیسۍ ته زیانمن په توګه ښودل کیږي.
د لړۍ یوه له مهمو صحنو څخه هغه وخت پیښیږي کله چې یوه وین د دره آدم خیل پر لور ختلو کوي. رومانه، چې فریال ګوهار لوبوي، د خشخاش ضد هڅو څارونکي بریتانوي چارواکي سره مخامخ کیږي.
چارواکي ټینګار کوي چې هیروین خلک وژني او غیرقانوني دی، نو د خشخاش کرنه باید بند شي. رومانه په ساده پرتله ځواب ورکوي. الکول هم خلک وژني. الکول په پاکستان کې بند دی، خو بریتانیا خپل انګور باغونه د برانډي او روحی صادراتو لپاره نه ړنګوي. ولې بزګران باید د یوازیني حاصلاتو لپاره چې د دوی کورنۍ تغذیه کوي سزا ورکړل شي؟
دا صحنه د نشه يي توکو جګړې استعماري منطق ښکاره کوي. لویدیځ اعتیاد د کورني ستونزې په توګه چلند کیږي. غیر لویدیځ ژوندونه د امنیتي ګواښونو په توګه چلند کیږي. بزګر دښمن ګرځي ځکه چې د سزا ورکولو لپاره تر ټولو اسانه دی.
Traffik (1989).
وروسته، بریتانوي چارواکی قانع کیږي چې د رومانه خپلوانو سره اپیم وڅښي، څوک چې موضوع نوره هم ټینګوي.
که نشه يي توکي خلک وژني، نو جرم خاوره نه ده. جرم هغه هر څه دي چې وروسته ورزیات شوي: تصفیه، لارې، ساتنه، مالي ملاتړ، فساد، غوښتنه.
لړۍ سرحدي سیمې رومانتيک نه کوي، خو د دوی واقعیتونه نوموي. د وسلو اقتصاد د دره آدم خیل پر لور اشاره کوي، چې د وسله جوړونې او وسلو تجارت لپاره اوږده موده پیژندل شوی دی. وسلې سینګار نه دي. دا بنسټیزه جوړښت ده. ساتنه، ویره، او سوداګري یو ځای حرکت کوي. هماغه سیمه چې یو وخت امپراتورۍ اداره کوله اوس د عرضه زنځیرونه اداره کوي. ژبه بدله شوې، منطق نه دی بدل شوی.
Traffik (1989).
کله چې فضل له ځمکې څخه بې ځایه کیږي، کیسه کراچۍ ته ځي. نه د کارت پوست کارت، بلکې کراچۍ د یو انترفیس په توګه: بندر، کاغذونه، دفترونه، دیوال لرونکي کورونه، د خادمانو کوټې، او سړي چې په انګلیسي، پرمختیایي ژبه، او باور وړ انکار روان دي.
طلعت حسین د طارق بټ رول لوبوي، یو کراچۍ ځواکمن سوداګر چې د هیروین شبکه په ارام واک چلوي. راحت شاه کاظمي هم په همدې نړۍ کې حرکت کوي. دا کسان "براون صاحب" دي: زده کړي، پاک، درناوي وړ. دوی د بریتانوي چارواکو او د پاکستاني واقعیت ترمنځ ناست دي، تاوتریخوالی د پالیسۍ ژبې ته ژباړي.
هغوی د نشه يي توکو د بندولو خبرې کوي پداسې حال کې چې د هغو توکو د وېش سیسټم اداره کوي.
کراچۍ د یو ریښتیني بندر ښار په توګه ښودل شوی، چیرې چې توکي خپل اصل له لاسه ورکوي او ارزښت ترلاسه کوي. هیڅ غیرقانوني کار په لوړ غږ نه کیږي. هر څه د غونډو، انتقالاتو، ګټو، او همکارۍ له لارې کیږي. تاوتریخوالی دلته نمایشي نه دی. دا اداري دی.
دا هغه ځای دی چې سرحدي سیمې او بندر ښار خپل تړاو ښکاره کوي، نه د استعاره په توګه بلکې د میکانیزم په توګه. له منځه وړل ځمکه له منځه وړي. بې ځایه کول زیانمن کارګر تولیدوي. ښار هغه کارګر جذبوي او په خدمت کې یې استخداموي. هماغه سیسټم چې زیان رامنځته کوي بیا د وفادارۍ او کارګرۍ په توګه بقا وړاندې کوي.
یو وخت راځي چې د طارق بټ زوی په پارټي کې موندل کیږي، یو احتمالي رسوایي. فضل یوازینی خادم دی چې زړورتیا لري خبرې وکړي، او مشروط باور ترلاسه کوي. د هغه بې ځایه شوې کورنۍ د هغه شبکې د خادمانو په کوټو کې ځای پر ځای کیږي چې د نشه يي توکو له سوداګرۍ ګټه پورته کوي.
دا هغه حلقه ده چې Traffik یې نرمولو ته زړه نه ښه کوي. دولتي مداخله بې ځایه کول رامنځته کوي. بې ځایه کول تکیه رامنځته کوي. تکیه بیا د وفادارۍ او کارګرۍ په توګه سیسټم ته راګرځي.
رومانه د نړۍ ترمنځ حرکت کوي. هغه دومره پوهیږي چې دروغ وویني، خو دومره ځواک نه لري چې یې له منځه یوسي. د هغې پوهه هغه جلا کوي. د هغې شتون لړۍ د ساده تضادونو له سقوط څخه ساتي.
یوازې وروسته له پاکستان او جرمني څخه لړۍ بریتانیا ته رسیږي. د کورنیو چارو وزیر پوهیږي چې لور یې هیروین ته معتاده ده. واټن له منځه ځي. پالیسۍ شخصي کیږي. بریتانیا لا دمخه د ستونزې برخه ده.
دلته پاک لاسونه نشته. هیڅ یو یوازینی بدماش نشته. د سیسټم بهر هیڅ اخلاقي مرکز نشته.
د لړۍ بڼه خپله سیاستونه لري. د خشخاش د راټولولو او پروسس مستند فلمونه ډرامه مداخله کوي، چې د خیال پر ځای پر کړنلاره ټینګار کوي. په ځای او فلم کې اخیستل شوی، Traffik پاکستان ته هغه لیدنیز وزن ورکوي چې په سیمه کې د ۱۹۸۰مو کلونو په زیاتره فرار سینما کې نادره دی. دا ریالیسم و، چې د چینل ۴ ملاتړ یې وکړ.
د چینل فور فلمز له لارې، چې په ۱۹۸۲ کې تاسیس شو، چینل ۴ د تلویزیون پیسې د خطر اخیستونکو، سینمايي کچې پروژو لپاره کارولې چې له اصلي جریان بهر وې. د Traffik (۱۹۸۹) ترڅنګ یې داسې فلمونه ملاتړ کړل لکه My Beautiful Laundrette (۱۹۸۵)، Salaam Bombay! (۱۹۸۸)، Immaculate Conception (۱۹۹۲)، او Bandit Queen (۱۹۹۴). چینل فور فلمز په ۱۹۹۸ کې منحل شو او وروسته د Film4 په توګه بیا راڅرګند شو. Traffik د دې لنډې دورې برخه ده کله چې عامه خپرونه، نړیوالیت، او سیاسي ریالیسم سره یو ځای شول.
په ورته وخت کې، Traffik د خپل وخت تضادونه هم لري. انګلیسي د ډیالوګ ډیری برخه کې غالب دی چیرې چې په حقیقت کې به دومره خبرې نه شوې. د ښځینه نودیتي په بریتانوي تلویزیون کې د جديت نښه ګڼل شوې، نو په بې پروايي سره ښودل شوې. د نارینه نودیتي نشتوالی دی. دا ټینګښتونه د هغه دورې برخه دي.
Traffik دوه کاله څیړنې او پنځه میاشتې فلمبرداري ته اړتیا درلوده. صحنې بیا لیکل شوې کله چې کروندګر لیکوالانو ته د هیروین د تولید اصلي طریقه وښوده. دا پاملرنه څرګنده ده. لړۍ هغه خیال ردوي چې نشه يي توکي یوه بهرني ککړتیا ده چې لویدیځ ته واردیږي. دا یوه دوامداره جوړښت ښيي: غوښتنه، پیسې، پالیسۍ، بندرونه، پلي کول، ریاکاری.
Traffik مهم دی ځکه چې جوړښت پوهیږي. پوهیږي چې تاوتریخوالی څنګه په ادب سره سفر کوي. پوهیږي چې د خشخاش کرونده ویجاړول عدالت نه دی. دا بې ځایه کول دي.
هغه څه چې له ځمکې راځي شر نه دي.
خشخاش جرم نه دی.
لړۍ ده.
