هغوی آس وژني (۱۹۷۹): یو فلم چې دوی یې د خاورې لاندې کولو هڅه وکړه
له Saad Khan څخه
·
سرلیک: هغوی آس وژني (همدارنګه د نوري تر سرلیک لاندې خپور شوی)
کال: ۱۹۷۹
هیواد: پاکستان
بڼه: تور او سپین لنډ فلم / مستند ډرامه
کارگردان: مشتاق ګزدار
لیکوال: سعیده ګزدار
ژوندي پاتې کېدل: په عمده توګه د VHS څخه اخیستل شویو ډیجیټل کاپیانو له لارې خپریږي
سیاق: د پوځي کودتا وروسته جوړ شوی؛ وروسته د واکمن اخلاقي نظم په جریان کې بندیز ولګول شو
هغوی آس وژني د پاکستان یو تور او سپین لنډ فلم دی چې د ۱۹۷۰مو کلونو په پای کې جوړ شوی. دا د یوې ځوانې ښځې نوري (رڼا) کیسه تعقیبوي چې څنګه ماتېږي، او ښيي چې خلک د مرستې په نوم ورسره څه کوي.
نوري په داسې نړۍ کې ژوند کوي چې ورځ تر بلې تنګیږي. هغې ته څارنه کېږي. هغې ته قضاوت کېږي. هغې ته اجازه نه ورکول کېږي چې پاکه هیله ولري.
نو هغې یو شخصي لاره جوړوي.
هغې د شمعې سره ناستېږي او اور ته ګوري. هڅه کوي چې د هغې له لارې چا ته ورسیږي. هغې دې ته پناه ځای وايي. دا ژوندي پاتې کېدل دي.
په ذهن کې یې یو ځوان سړی په آس را روان دی.
دا انځور بیا بیا راګرځي. دا مینه نه ده. دا تېښته ده. دا فکر دی چې څوک کولی شي قواعد مات کړي او هغه را وباسي. یو خوب چې ډیری خلک د فشار لاندې لري.
فلم د هغې داخلي ژوند او بهرني نړۍ ترمنځ حرکت کوي. یوه کلینیک. یوه کوڅه. یوه پوهنتون. یوه بس. هغه خونې چې لویان د هغې په اړه خبرې کوي لکه چې هغه هلته نه وي.
په پوهنتون کې هغې څرګنده کېږي. هلته فشار زیاتېږي. یوه کتل ګواښ ګرځي. یوه احساس جرم ګرځي. ذهن تشې ډکوي. آس سوار بیرته راځي. کله ناکله آس موټرسایکل کېږي. هماغه ژمنه. یوه چټکه وتل.
خو په ریښتینې ژوند کې یې وتل نشته.
کله چې ما دا فلم د ماشوم په توګه ولید، دا بشپړ نه و. یا په پاکستاني ټلویزیون و یا په VHS باندې. نه پوهېږم کوم یو. هغه څه چې یادوم دا دي چې جنسي انځورونه پرې شوي وو. تصور شوې تېښتې پرې شوې وې. پاتې شوې ګډوډي وه. شمعه. کلینیک. زیارتونه. لیبلونه.
دا زما لومړی تجربه وه له مراقبې، روانپوهنې، عقیدې، تشخیص او ناروغۍ سره، ټول په یوه بدن کې ګډ شوي. حتی که د هغې تر ټولو نږدې صحنې هم لرې شي، فلم یوه لومړنۍ زده کړه راکوي. لویان د کړاو تشریح داسې کوي چې سیسټمونه خوندي کړي، نه خلک.
کله چې بشپړ وګورې، منطق یې روښانه کېږي.
فلم د هغې هیله د زخم په توګه ښيي، نه د یوې فرعي یادونې په توګه. په شاوخوا نړۍ کې د ښځې هیله یا له منځه وړل کېږي یا سزا ورکول کېږي. که څرګنده شي، نو بیا یې نوم بدلوي. شرم. ملکیت. بد کردار. ناروغي.
بیا لاریون راځي.
په کوڅه کې یو آس، ستړی او ناروغ. خلک یې چاپېره ګرځي، سپېڅلی ګڼي، بیا یې وژني.
نوري ګوري. یو څه په ځای کې کلک کېږي. په ذهن کې یې آس د ژغورنې وسیله ده. نو د هغې وژنه لکه یو حکم دی. دلته به هیڅ ژغورنه نه وي.
نوري ژغورل شوې نه ده. هغې ته چلند کېږي. کورنۍ یې له یوې ځایه بل ځای ته لیږدوي، د درملنې په لټه کې. سپیڅلي سړي. زیارتونه. یو روانپوه. مراسم. خلک پرېکړه کوي چې هغه څه ده.
دا د پوځي واک وخت دی. سزا عامه ده. ویره عادي ده. کنټرول یوازې د کورنۍ عادت نه دی. دا د هېواد چلولو طریقه ده. ګزدار دا د عامه ځپلو مستند فلمونو له لارې ښيي، چې د نوري د ویرې چیغو سره مخلوط شوي دي.
وروسته، فلم بند شو. دا وړاندوینه کېده. دا ډېر څه وايي او ښيي. یوه ښځه چې د فشار لاندې ماتېږي. دین د وسیلې په توګه کارول کېږي. درملنه زیان ته بدلېږي. یوه ټولنه چې حقیقت ته نه، بلکې نظم ته لومړیتوب ورکوي.
نن ورځ، فلم د یوې ضعیفې VHS کاپي په توګه ژوندی پاتې دی. هغه عادي برخلیک چې دولت یې له منځه وړل غوښتل.
او بیا هم، دا پاتې دی.
یوه ښځه د وتلو خوب ویني، په داسې حال کې چې شاوخوا نړۍ آس وژني.
